Գոյականի հոլովումը
- Հարցում արտահայտող բառի փոխարեն պահանջվող ձևով (հոլովով) գրի՛ր տրված գոյականները:
Գնդակ, արկ, ջուր, քար, կույտ, բուն, բույն:
Տղան ոտքը զգուշորեն մոտեցրեց (ինչի՞ն):
Տղան ոտքը զգուշորեն մոտեցրեց գնդակին, արկին, ջրին, քարին, կույտին, բնին, բույնին։
- Հարցում արտահայտող բառի փոխարեն պահանջվող ձևով (հոլովով) գրի՛ր թանգարան բառը:
Տարիներ շարունակ թանգարանը սիրով ընդունում էր այցելուներին:
Թանգարանի տնօրենը ոգևորվել էր նոր գտածոյով:
Չի կարողանում կտրվել իր ստեղծած թանգարանից:
Ինչքա՜ն ենք հպարտանում ձեռագիր մատյանների թանգարանում:
Թանգարանում ամեն ինչ նույնն էր, տարիներն այնտեղ ոչինչ չէին փոխել:
- Ընդգծված բառերը փոխարինի՛ր տրված բառակապակցություններով:
Լեռներուսմ գտնվող, լեռներում ապրող մարդիկ, լեռան նման բարձրանալ, լեռներով ծածկված:
Լեռներում ապրող մարդիկ հավաքվել էին օտարական հյուրին տեսնելու:
Լեռներում գտնվող այդ գյուղում բոլոր մարդիկ իրար ճանաչում էին:
Նկարում փոթորկված ծովի մի ալիք էր լեռան նման բարձրացել ու կանգնել:
Լեռներով ծածկված երկիր է Հայաստանը:
- Նախադասություններից առանձին-առանձին դուրս գրի՛ր արջ արմատով կազմված, ածանցավոր բառերը և արջ գոյականի ձևերը (բոլորն էլ ընդգծված են):
Արջուկի սիրած խաղը բլրիցսահելն է: - Արջային սովորություններ ունի. սիրում է քնել, ամեն օր մեղր է ուտում:
- Անարջ գազանանոցն ինձ չի հետաքրքրում:
- Արջը թաթը բարձրացրեց և ուզում էր թափով իջեցնել:
- Կատաղած արջից վտանգավոր գազան չկա:
- Ինձ արջով մի՛ վախեցնի:
- Արջին շատ հեշտ կընտելացնես, եթե սոված չթողնես:
Արջուկ, արջային, անարջ, արջը, արջից, արջով, արջին։
Տրված գոյականներով երկուական նախադասություն կազմի՛ր՝ դրանց ավելացնելով -ին, —ով վերջավորությունները:
Ծով – Երեխան մոտեցավ ծովին։ Ավտոմեքենան դանդաղ մոտենում էր ծովին։
Ճանապարհ – Ավտոբուսը արագ սլանում էր ճանապարհով։ Ընկերները հանդիպեցին ճանպարհին։
Մեքենա – Ընտանիքը գնում էր Սևան մեքենայով։ Մեքենային ինչ-որ խնդիր էր եղել։
- Քաղաք,տնակ, դասարան գոյականների նման ձևերը խմբավորի՛ր՝ դուրս գրելով նախադասություններից:
Մի հեռու քաղաքում ապրող ընկեր ունեմ, որին երկար ժամանակ չեմ տեսել: Քաղաքում
Տնակն անտառում էր, հետաքրքրասեր աչքերից հեռու: Տնակն
Դասարանից դուրս մոռանում է դասի մասին: Դասարանից
Այդ քաղաքով անցնելիս նորից հիշեցի քո պատմությունը: Քաղաքով
Երբ մոտեցա տնակին, ներսից ձայներ լսեցի: Տնակին
Իր տնակից հեռանալ չի կարողանում: Տնակից
Փորձում էր տնային բոլոր հանձնարարությունները դասարանում անել: Դասարանում
Ձայնը գլուխն էր գցել ու տնակով մեկ ճչում էր: Տնակով
Վենետիկ քաղաքը հայտնի էր իր ջրանցքներով ու նավակներով: Քաղաքը
Այդ օրվանից մոտիկ չի գալիս մեր դասարանին: Դասարանին
Մեքենան քաղաքից դուրս եկավ ու սլացավ դեպի արևելք: Քաղաքից
Մեր դասարանով այլևս չեք անցնի, երկրորդ դուռը փակել ենք: Դասարանով
Այդ տնակում մի հետաքրքիր ընտանիք է ապրում: Տնակում
Աշխարհը նվաճելով՝ հասել էր այդ քաղաքին: Քաղաքին
Այդ օրվանից դասարանը դարձել էր աշխարհի ամենակարևոր տեղը: Դասարանը
- Տրված բառերը՝ հոլովների անունները, բառակազմական վերլուծության ենթարկի՛ր և փորձի՛ր բացատրել իմաստները:
Ուղղական, տրական, բացառական, գործիական, ներգոյական:
- Բառերի տրված ձևերը տեղադրի՛ր հոլովման այս աղյուսակում:
Հեքիաթում, հեքիաթից, հեքիաթ(ը), հեքիաթով, հեքիաթի(ն), դպրոց(ը), դպրոցի(ն), դպրոցից, դպրոցով, դպրոցում:
Ուղղական – հեքիաթ, դպրոց
Տրական – հեքիաթի(ն), դպրոց(ն),
Բացառական – հեքիաթից, դպրոցից
Գործիական – հեքիաթով, դպրոցով
Ներգոյական – հեքիաթում, դպրոցում
- Տրված բառաձևերը առանձնացրո՛ւ ըստ հոլովների: Ո՞ր բառը բոլոր հոլովաձևերը չունի:
Ծովում, ծովից, ծովը(ը), ծովով, ծովի(ն), նավաստի(ն), նավաստու(ն), նավաստուց, նավաստով, սենյակում, սենյակ(ը), սենյակով, սենյակի(ն), սենյակից, բանաստեղծից, բանաստեղծ(ը), բանաստեղծով, բանաստեղծի(ն):
- Դաշտ, աշակերտ գոյականները հոլովի՛ր: Ի՞նչ հարցի է պատասխանում հոլովներից յուրաքանչյուրը:
- Տրված բառերը խմբավորի՛ր՝ ըստ Ա և Բ խմբերի: Յուրաքանչյուր խմբի բառերը ի՞նչ հարցերի են պատասխանում և ի՞նչ հոլովով են դրված:
Գյուղ(ը), օրվա(ն), կին(ը), գարուն(ը), այգու(ն), օր(ը), մերոնց, անկում(ը), գյուղի(ն), այգի(ն), ընկերահու(ն), երկիր(ը), գարնան(ը). գիշեր(ը) անկման(ը), ընկերուհի(ն), երկրի(ն), կնոջ(ը), ընկեր(ը), գիշերվա(ն), մերոնք, ընկերոջ(ը):
Ա. Քեռի(ն), լիճ(ը), …:
Բ. Քեռու(ն), լճի(ն), …:
- Տրված գոյականների՝ ո՞ւմ կամ ինչի՞(ն) հարցին պաւրասխանող ձևեր (տրական հոլով) կազմի՛ր: Ստացածդ բառերի վերջավորություններն րնւյգծիր:
Հեղինակ, ծովակալ, ինժեներ, ճարտարապետ, տնտեսուհի, նավաստի, տեր, քույր, ընկույզ, գիրք, գագաթ, ընկուզենի, գինի, ձի, աշուն, շարժում, տարի, ամիս, ձերոնք, պապոնք, մարդիկ, կանայք,
քաղաքներ, գրքեր:
- Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված գոյականների՝ ո՞ւմ կամ ինչի՞ հարցին պատասխանող ձևերը (տրական հոլով): Ա և Բ շարքի բառերից ստացված ձևերն ինչո՞վ են տարբերվում:
Ա. Երգ, մարդ, գարուն:
Բ. Հայր, տուն, ընկերություն:
Մտածել … մասին:
- Տրված բառերի ուղիղ ձևերը գրի՛ր և փորձի՛ր բացատրել Ա և Բ խմբի բառաձևերի տարբերությանը:
Ա. Կատվի, տղայի, աքլորի, մարդու, ամուսնու, բալենու, ձկան, գառան, ամսվա, ամառվա, սկեսրոջ, դասընկերոջ, Սահակենց, մարդկանց, աղջկա, սիրո:
Բ. Մոր, եղբոր, տան, ձյան, անկյան, քաջության, գիտության, արյան, անվան, դստեր:
- Բառակապակցություններ կազմի՛ր՝ հարցում արտահայտող բառը գոյականով փոխարինելով: Ավելացրածդ բոլոր բառերն ի՞նչ հոլովով դրվեցին:
Կարոտել ո՞ւմ: Կարոտել ինչի՞ն:
Փաթաթվել ո՞ւմ: Փաթաթվել ինչի՞ն:
Կպչել ո՞ւմ: Կպչել ինչի՞ն:
- Բառակապակցություններ կազմի՛ր՝ հարցում արտահայտող բառը գոյականներով փոխարինելով: Ավելացրածդ բառերը որ դեպքում ի՞նչ հոլովով դրվեցին:
Գրկել եմ ո՞ւմ: Գրկել ի՞նչ(ը):
Խանգարել ո՞ւմ: Խանգարել ի՞նչ(ը):
Պաշտպանել ո՞ւմ: Պաշտպաեել ի՞նչ(ը):
- Տրված բառերի բացառական հոլովաձևերը (ումի՞ց, ինչի՞ց) կազմի՛ր: Ստացված բառերի վերջավորություններն ընդգծի՛ր:
Պապ, թոռ, հայր, տուն, գյուղ, քաղաք, անկողին, քամի, գինի, կաղնի, բանալի:
- Տրվածբառաձևերիվերջավորություններնառանձնացրո՛ւևԱ և Բխմբիբառաձևերիկազմությանտարբերությունը գտի՛ր:
Օրինակ՝
մարդուց — մարդ-ուց, տանից – տան-ից:
Ա. Բառից, գյուղից, այցուց, որդուց, ծերունուց, երդումից, շաբաթից, լեռներից:
Բ. Գարնանից, մահվանից, շաբաթվանից, ընկերոջից, մորից, մարդկանցից, կանանցից:
- Բառակապակցություններկազմի՛ր՝հարցում արտահայտողբառըգոյականներովփոխարինելով:
Հուզվել ինչի՞ց:
Մաշվել ինչի՞ց:
Հալումաշ լինել ինչի՞ց:
- Տրված բառերի գործիական հոլովաձևերը (ումո՞վ, ինչո՞վ) կազմի՛ր: Ստացված բառերի վերջավորություններն ընդգծի՛ր:
Ա. Որդի, հայր, քույր, դաշտ, քաղաք, անտառ, փողոց:
Բ. Ուրախություն, քաջություն, օգնություն:
- Բառակապակցություններ կազմի՛ր՝ հարցում արտահայտող բառը գոյականներով փոխարինելով:
Պատել ինչո՞վ:
Շրջապատել ինչո՞վ:
Զբաղվել ումո՞վ: Զբաղվել ինչո՞վ:
- Բառակապակցություններ կազմի՛ր՝ հարցում արտահայտող բառը գոյականներով փոխարինելով:
Հիանալ ումո՞վ: Հիանալ ինչո՞վ:
Սքանչանալ ումո՞վ: Սքանչանալ ինչո՞վ:
Տարվել ումո՞վ: Տարվել ինչո՞վ:
- Փակագծերում տրված գոյականները գրի՛ր պահանջվող ձևով (հոլովով):
Մարդիկ վաղուց են (միջոցներ) փնտրում վատ (տեսողություն) լավացնելու համար: Վերջապես հայտնագործվեց ակնոցը՝ (ապակի) պատրաստված առաջին օպտիկական (գործիք): Ժամանակակից (ակնոց) երկար ու դժվարին ճանապարհ է անցել, թեև հիմա մեզ թվում է, թե հնարավոր չէ պատկերացնել (տեսողություն) լավացնելու ավելի հասարակ գործիք: (Ակնոց) նման մի բան հնարել էին դեռևս Հին (Հռոմ): Հայտնի է, որ (գլադիատորներ) կռվի սիրահար Ներոն կայսրը կարճատես էր: (Կրկես) տեղի ունեցող ամեն ինչը լավ տեսնելու համար նա օգտվում էր թափանցիկ (զմրուխտ) պատրաստված մեծ (ոսպնյակ):
- Նախադասությունն այնպես փախի՛ր, որ ընդգծված բառը փակագծերում տրված ձևով (հոլովով) լինի, և նախադասության իմաստը չփոխվի:
Օրինակ՝
Բուսական ու կենդանական աշխարհի փոփոխությունը պայմանավորված է կլիմայական գոտիներով: (գոտիների) — Բուսական ու կենդանական աշխարհը փոփոխվում է ըստ կլիմայական գոտիների:
Արարատյան դաշտի բնակիչները կիսաանապատային գոտու ներկայացուցիչներ են: (դաշտում)
Արաքսի ափին՝ եղեգնուտներում, վարազն է ապրում: (ափի):
Այլ է Հայաստանի խոտավետ լեռնային տափաստանների՝ Շիրակի, Ապարանի, Լոռու կենդանական աշխարհը: (տափաստաններում)
Հին հունական փիլիսոփա Արիստոտելի կարծիքով երկնային տարածությունը կառուցված է յոթ մասից: (Արիստոտելը)
Միջնադարամ նույնպես եղել է այն կարծիքը, որ երկինքը բաղկացած է յոթ մասից: (երկնքում, մաս):
Ասում էին, որ յոթերորդ երկնքում երջանկությունն է իշխել: (երջանկության)
- Նախադասության միտքն այնպես արտահայտի՛ր, որ ընդգծված բառը փակագծերում տրված հոլովով լինի:
Թուրինի թանգարաններից մեկում, օրինակ, պահպանվում է մի հարթաքանդակ, որը լողացող մարդ է պատկերում: (թանգարանում)
Եգիպտացի հնւսգույն քանդակագործի ստեղծած լողորդի շարժումները նման են ժամանակակից բրաս լողաձևի տարրերին: (տարրերը)
Նախորդ հարյուրամյակի առաջին կեսերին մրցումներ են կազմակերպվել ռուսական բանակի «լողացող թիմերի» միջև: (թիմերը)
Սպորտային լողով առաջին անգամ իսկապես հետաքրքրվել են Անգլիայում, 1877 թվականին: (լողը)
Գոյականն ունի հինգ հոլով՝ ուղղական, տրական, բացառական, գործիական, ներգոյական:
Տրական հոլովը կազմվում է կա՛մ վերջավորությունների (ի, ու, ան, վա, ոջ, ց) օգնությամբ, կա՛մ հիմքում որևէ ձայնավոր կամ երկհնչյուն փոխվելով (օրինակ՝ հայր — հոր, տուն — տան):
Բացառական հոլովը կազմվում է -ից, -ուց վերջավորությունների օգնությամբ:
Գործիական հոլովը կազմվում է-ովկամ -բ վերջավորությունների միջոցով(-բ վերջավորությունից առաջ հիմքի ն հնչյունը դառնում է մ. օգնության+բ — օգնությամբ):
Ներգոյական հոլովը կազմվում է –ում վերջավորությամբ: Գոյականների մի մասը (ոչ թանձրացական գոյականներ, անձ ցույց տվող գոյականներ և այլն) ներգոյական հոլովով չի գործածվում: Ներգոյական հոլովի իմաստը կարելի է արտահայտել տրական հոլովի և մեջ կապի օգնությամբ (պահարանում — պահարանի մեջ):